Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων Σχέδιο νόμου: «Εθνικό Σύστημα Επαγγελματικής Εκπαίδευσης, Κατάρτισης και Δια Βίου Μάθησης, ενσωμάτωση στην ελληνική νομοθεσία της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/958 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 28ης Ιουνίου 2018 σχετικά με τον έλεγχο αναλογικότητας πριν από τη θέσπιση νέας νομοθετικής κατοχύρωσης των επαγγελμάτων (ΕΕ L 173), κύρωση της Συμφωνίας μεταξύ της Κυβέρνησης της Ελληνικής Δημοκρατίας και της Κυβέρνησης της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας για το Ελληνογερμανικό Ίδρυμα Νεολαίας και άλλες διατάξεις».

 In Ομιλίες

Ευχαριστώ κύριε Πρόεδρε,

Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,

Θέλω να ευχαριστήσω προσωπικά καταρχάς την Υπουργό Παιδείας κ. Νίκη Κεραμέως και τους Υφυπουργούς κ. κ Βασίλη Διγαλάκη και Σοφία Ζαχαράκη για την τιμή που κάνουν να παρουσιάσω το νομοσχέδιο αυτό.

Και είναι τιμή που με επέλεξαν να το παρουσιάσω γιατί το παρόν νομοσχέδιο κάνει μία πολύ σημαντική τομή στη δευτεροβάθμια και μεταδευτεροβάθμια  επαγγελματική – τεχνική εκπαίδευση και δια βίου μάθηση, ζητήματα των οποίων η αντιμετώπιση, όσο κι αν ακούγεται σε κάποιους τωρινά, απασχολούν το νεοελληνικό κράτος ήδη από τα πρώτα μετεπαναστατικά χρόνια!

Εξηγούμαι συνοπτικά: Ήδη από το 1828 ο πρώτος κυβερνήτης της χώρας, ο Ιωάννης Καποδίστριας, είχε αντιληφθεί την άμεση και ζωτική ανάγκη η παιδεία του νεοσύστατου κράτους να συνδεθεί με τις πρακτικές ανάγκες της κοινωνίας και προς τούτο ίδρυσε και χειροτεχνία, πρακτικής δηλαδή κατεύθυνσης όπου οι μαθητές διδάσκονταν τα καθημερινά επαγγέλματα αλλά και το Πρότυπο Αγροκήπιο και τη Γεωργική Σχολή Τίρυνθας.

Ο κατεξοχήν μεταρρυθμιστής πρωθυπουργός επίσης, ο Ελευθέριος Βενιζέλος, στην εκπαιδευτική μεταρρύθμιση του 1929 έκανε σημαντική  προσπάθεια να ενισχύσει την μέση τεχνική εκπαίδευση, ενώ και ο αείμνηστος Γενικός Γραμματέας Παιδείας, καθηγητής κ. Ευάγγελος Παπανούτσος, στην εκπαιδευτική μεταρρύθμιση του 1964 είχε καταλάβει τον κρίσιμο ρόλο για την πρόοδο της κοινωνίας και των πολιτών της στην ενίσχυση της μέσης επαγγελματικής εκπαίδευσης.

Μάλιστα, είχε ήδη από το 1958 ιδρύσει και οργανώσει ως Αντιπρόεδρος του Αθηναϊκού Τεχνολογικού Ινστιτούτου τις Τεχνικές Σχολές Δοξιάδη.

Δυστυχώς τις αλλαγές ανέτρεψε η δικτατορία των συνταγματαρχών επαναφέροντας ξεπερασμένα εκπαιδευτικά πρότυπα, αλλά επί της ουσίας τις επανάφερε η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας του Κωνσταντίνου Καραμανλή από το 1976.

Φαίνεται όμως – και δεν θέλω να μειώσω τις προσπάθειες καμίας κυβέρνησης στη Μεταπολίτευση είτε της Νέας Δημοκρατίας είτε των άλλων που ακολούθησαν – ότι η επαγγελματική εκπαίδευση στη χώρα μας, ή αν προτιμάτε τον όρο μέση τεχνική εκπαίδευση, δεν κατάφερε να πετύχει τον κύριο στόχο της να γίνει δηλαδή ελκυστική επιλογή για την μεγάλη πλειοψηφία των μαθητών και μαθητριών μας και να αποκτήσει καλό όνομα στην κοινωνία μας ευρύτερα.

Σε αντίθεση με μας στην Ελλάδα, στις ανεπτυγμένες χώρες του δυτικού κόσμου – στη Δυτική Ευρώπη, της ΗΠΑ, την Ιαπωνία και άλλες – αυτό επετεύχθη λιγότερο ή περισσότερο. Αναφέρω εδώ ενδεικτικά ίσως το πιο επιτυχημένο γερμανικό μοντέλο όπου το 70% των μαθητών κατευθύνεται στην τεχνική – επαγγελματική εκπαίδευση και μόνο το 30% στα γενικά λύκεια! Στην Ελλάδα τα ποσοστά είναι περίπου τα αντίστροφα!

Το αποτέλεσμα της  επίτευξης του στόχου αυτού ήταν πολλαπλά θετικό για τις χώρες αυτές και αρνητικό για τη δική μας. Ειδικά το λεγόμενο δυαδικό σύστημα (dual system) που επικρατεί στη Γερμανία  (εκπαίδευση στο σχολείο και ταυτόχρονα μαθητεία σε επιχειρήσεις) μαζί με σημαντικές δομές δια βίου μάθησης, αναγνωρίζεται σήμερα διεθνώς ότι έχει συμβάλει στα μέγιστα στην ύπαρξη πολύ χαμηλού ποσοστού ανεργίας!

Είναι δε από τους βασικούς λόγους που η Γερμανία αποτελεί χώρα οδηγό στις εξελίξεις στην τεχνολογία και στην 4η βιομηχανική επανάσταση!

Πρέπει λοιπόν να το πούμε ξεκάθαρα: Η καλά θεμελιωμένη μέση τεχνική εκπαίδευση με ειδικότητες που να ανταποκρίνονται στις ανάγκες τις αγοράς εργασίας και σύγχρονες αναβαθμισμένες δομές δια βίου μάθησης, αποτελούν βασικούς παράγοντες αύξησης της απασχόλησης και συνολικά ανάπτυξης μιας σύγχρονης χώρας.

Γιατί το οξύμωρο φαινόμενο στην Ελλάδα να έχουμε ανεργία νέων και ταυτόχρονα να υπάρχει αυξημένη ζήτηση για συγκεκριμένες ειδικότητες για τεχνικά επαγγέλματα χωρίς ωστόσο ανταπόκριση, οφείλεται βασικά σε αυτή τη στέρησή μας σε σχέση με τον δυτικό κόσμο.

Έτσι λοιπόν είμαι πραγματικά στη θέση σήμερα να σας παρουσιάσω αυτό το νομοσχέδιο με τα 151 άρθρα.

Φιλοδοξεί να συνδέσει τη χώρα μας ουσιαστικά με τις ευρωπαϊκές και παγκόσμιες εξελίξεις στην επαγγελματική εκπαίδευση, στη δια βίου μάθηση και στην αγορά εργασίας, ώστε να καλυφθεί αυτό το κενό, αυτή η δυσαρμονία που παρατηρείται μεταξύ προσφοράς και ζήτησης στα τεχνικά επαγγέλματα.

Και η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, είναι αποφασισμένη, παρά την πολύ δύσκολη συγκυρία στον τομέα της υγείας, να κάνει όλες εκείνες τις αλλαγές ώστε, όταν σε λίγους μήνες ελπίζουμε ότι θα έχουμε ξεπεράσει τον κάβο της πανδημίας, να έχουμε κάνει εκείνες τις αλλαγές που θα δώσουν στην πατρίδα μας ώθηση στην βιώσιμη ανάπτυξη και ευημερία για όλους!

Πώς προβλέπεται όμως να γίνει αυτή η σημαντική μεταρρυθμιστική και ολιστική θα έλεγα αλλαγή στην επαγγελματική εκπαίδευση και στη δια βίου μάθηση;

Με 4 κυρίους τρόπους και επιτρέψτε μου δυο λόγια για τον καθένα γιατί θα έχουμε την ευκαιρία να μιλήσουμε αναλυτικά στην κατά άρθρο συζήτηση τις επόμενες ημέρες:

Ο πρώτος θα είναι με την αλλαγή του τρόπου σύνδεσης της επαγγελματικής εκπαίδευσης με τις ανάγκες της αγοράς εργασίας.

Τι ίσχυε μέχρι σήμερα; Ειδικότητες παρωχημένες φτιάχνονταν όχι με βάση τις ανάγκες της κοινωνίας αλλά με άναρχο τρόπο, προς εξυπηρέτηση πρόσκαιρων αναγκών και, κυρίως, χωρίς σχεδιασμό και αλληλοεπικάλυψη δομών.

Αυτό αλλάζει: Προχωράμε δηλαδή στη συγκρότηση συμβουλίων με τη συμμετοχή όλων των κοινωνικών εταίρων, της ΓΣΕΕ, της ΑΔΕΔΥ, της ΓΣΕΒΕΕ, του ΣΕΒ, του ΣΕΤΕ και άλλων (υπήρξε εκτενής διαβούλευση και συναντήσεις μεταξύ αυτών και του ΥΠΑΙΘ), που θα ανιχνεύουν τις  πραγματικές και σύγχρονες ανάγκες της αγοράς εργασίας σε εθνικό αλλά και σε τοπικό επίπεδο. Και στη βάση αυτών των συγκεκριμένων αναγκών, θα καθορίζεται τι μαθήματα θα διδάσκονται στις δομές επαγγελματικές εκπαίδευσης.

Επιτρέψτε μου μία προσωπική μαρτυρία: Προέρχομαι από την Αχαΐα, μία περιοχή που είναι διάσημη, εκτός των άλλων και για την παραγωγή της μαύρης κορινθιακής σταφίδας στην περιοχή της Αιγιάλειας αλλά και γενικότερα της Πελοποννήσου, ενός προϊόντος κατά βάση εξαγώγιμου που κατά το παρελθόν οι περισσότεροι εδώ γνωρίζουμε πόσο είχε συνεισφέρει σημαντικά και συνεχίζει και σήμερα να συνεισφέρει στον πλούτο της χώρας.

Δεν θα έπρεπε να υπάρχει μία εκπαιδευτική δομή στην επαγγελματική εκπαίδευση που να αντιστοιχεί στην εκμάθηση της καλλιέργειας αυτού του προϊόντος και γενικότερα όσων σχετίζονται με άλλα προϊόντα σημαντικής προστιθέμενης αξίας από άλλες περιοχές της χώρας είτε από τον πρωτογενή είτε από τον δευτερογενή τομέα της οικονομίας;

Είμαι σίγουρος πως οι περισσότεροι συνάδελφοι έχουν να πουν από τις εκλογικές περιφέρειές τους αντίστοιχα προϊόντα που μπορούν να δώσουν αφορμή για εκμάθηση όχι σε πανεπιστημιακό επίπεδο αλλά σε επίπεδο ουσιαστικής επαγγελματικής γνώσης!

Ο δεύτερος τρόπος αναβάθμισης της επαγγελματικής εκπαίδευσης θα είναι με την ίδρυση Πρότυπων Επαγγελματικών Λυκείων (ΕΠΑΛ) όπως είχαμε υποσχεθεί στην προεκλογική περίοδο όπως θυμάστε.

Τα Πρότυπα ΕΠΑΛ θα λειτουργήσουν όπως τα αντίστοιχα Πρότυπα Σχολεία στη Γενική Εκπαίδευση: ως «πιλότος» δηλαδή για την εξάπλωση της μεταρρύθμισης σε όλα τα Επαγγελματικά Λύκεια της χώρας με τους μαθητές να επιλέγονται με βάση το απολυτήριο Γυμνασίου και τους εκπαιδευτικούς με βάση τα προσόντα τους.

Ο τρίτος τρόπος αναβάθμισης θα είναι με την δημιουργία ενός νέου εναλλακτικού επιπέδου σπουδών, το επίπεδο 3, μετά το Γυμνάσιο και πριν το Λύκειο, όπως ισχύει στην Ε.Ε.

Κατά αυτόν τον τρόπο οι απόφοιτοι του Γυμνασίου θα έχουν τη δυνατότητα να αποκτούν ειδικά επαγγελματικά προσόντα, προσαρμοσμένα στις ανάγκες της αγοράς σε συγκεκριμένα τεχνικά επαγγέλματα με διετή φοίτηση και ειδικά μαθήματα.

Γιατί υπάρχουν και τα παιδιά που δεν επιθυμούν να πάνε στο Πανεπιστήμιο και μπορούν να μάθουν καλά μία τέχνη.

Και ο τέταρτος τρόπος θα είναι με την ουσιαστική αναβάθμιση των ΙΕΚ και των Κέντρων Δια Βίου Μάθησης (ΚΔΒΜ).

Τα Ι.Ε.Κ. θα μπορούν δηλαδή να αναπτύξουν συνεργασίες με κοινωνικούς εταίρους, φορείς της αγοράς και της εκπαίδευσης.

Θα μπορούν επίσης να ιδρύονται Γραφεία Επαγγελματικής Ανάπτυξης & Σταδιοδρομίας σε κάθε Ι.Ε.Κ., και για πρώτη φορά ακόμα και αγγλόφωνα τμήματα. Και κυρίως κάνουμε μία πολύ σημαντική προσθήκη στον θεσμό αυτό. Εισάγουμε δηλαδή τη «διαπερατότητα» των επιλογών, ώστε να μπορούν οι μαθητές να συνδέουν τους διάφορους δρόμους της επαγγελματικής εκπαίδευσης με διάφορες εναλλακτικές.

Για παράδειγμα εάν κάποιος επιλέξει να παρακολουθήσει Επαγγελματική Σχολή Κατάρτισης επιπέδου 3, στη συνέχεια να μπορεί να επιλέξει τη συνέχιση της εκπαίδευσής του στη 2η τάξη των ΕΠΑΛ. Εάν κάποιος άλλος αποφοιτήσει από ΙΕΚ να μπορεί να δώσει κατατακτήριες εξετάσεις για την εισαγωγή του σε τμήμα ΑΕΙ σε συναφές με το πτυχίο του αντικείμενο, με όρους που θα θέτει βέβαια το ίδιο το ΑΕΙ.

Και βέβαια αναβαθμίζεται διοικητικά και λειτουργικά το κρίσιμο μεταλυκειακό έτος με την τάξη μαθητείας και με κανόνες στη μάθηση στον χώρο εργασίας, αλλά και στην πιστοποίηση των αποφοίτων με κυρίαρχο τον ρόλο του ΕΟΠΠΕΠ. Ανάλογη αναβάθμιση προβλέπεται και για τα ΚΔΒΜ.

Στόχος μας είναι να μην νοιώθει κανένας μαθητής ότι έχει να αντιμετωπίσει έναν τοίχο, ένα εκπαιδευτικό αδιέξοδο. Αντιθέτως επιθυμούμε να συνδέονται όλοι οι δρόμοι της επαγγελματικής εκπαίδευσης ώστε να γίνει μία ελκυστική επιλογή που θα την επιλέγουν συνειδητά οι πολλοί!

Και  γι’ αυτό τους παρέχουμε λύσεις για την εκπαίδευση και το μέλλον τους.

Το έχουν ανάγκη και το έχουμε ανάγκη ως χώρα να παρακολουθήσουμε τις σύγχρονες εξελίξεις στην επαγγελματική εκπαίδευση και στη δια βίου μάθηση.

Υπάρχουν και διατάξεις για το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής (ΙΕΠ) και για το Ελληνογερμανικό Ίδρυμα Νεολαίας που θα τις συζητήσουμε αναλυτικά στην κατ’ άρθρο συζήτηση.

Σας ευχαριστώ.

 

Recent Posts